Moeite met boos worden en woede uiten
14 december 2020 
in Geluk
12 min. leestijd

Moeite met boos worden en woede uiten

Moeite met boos worden en woede uiten

Aan de ene kant maakt boosheid veel kapot. Aan de andere is het ook een energie die je prima kunt inzetten voor doorzettingsvermogen. Boosheid wordt vooral negatief wanneer het naar binnen slaat. Het werkt dan destructief naar jezelf.

Het is maar net hoe je je energie labelt. Als je boos bent, is er veel energie. Als je die energie gebruikt om je tuin om te spitten, zolder op te ruimen of tot diep in de nacht door te werken, heb je niet zoveel last van die boosheid. Het keert naar buiten. Boosheid is vooral iets ergs als het naar binnen schiet.

Wat doe je nu als je het moeilijk vindt om je boosheid te uiten? Voordat we die vraag beantwoorden, beginnen we bij de basis. Basis emoties zijn heel bepalend in ons leven. Als je naar kinderen kijkt, is er vooral veel blijheid en spontaniteit. Ze zijn open, ontvankelijk en speels. Van nature zijn we eigenlijk nooit boos. We worden in de kern open en liefdevol geboren.

Waar komt boosheid vandaan?

kinderen, blij, glimlach, plezier, gelukkig, spelen

Als je naar een kind op televisie kijkt, is dat vaak heel ontwapenend voor mensen. Je ziet dan de puurheid van zo’n kind nog. Ergens in dat pure, komt een keer een kink in de kabel. Namelijk dat er iets is waar je als kind van schrikt. Er komt een soort kramp om je (emotionele) hard te zitten. Dat wordt ingesloten. Bijvoorbeeld doordat je wordt gecorrigeerd of gestraft op een bepaalde manier. Dan komt het interessante: er kunnen dan twee soorten emoties ontstaan. Namelijk angst en boosheid. Als je die angst of boosheid laat zien aan je omgeving, is het de vraag hoe de omgeving daarop reageert. Over het algemeen worden de primaire emoties niet echt gewaardeerd.

Hoewel we boosheid en angst snel als iets negatiefs zien, hebben ze wel een doel. Als je tienduizenden jaren geleden moest overleven, was je van nature niet boos, tenzij je in gevaar kwam. Door de boosheid kon jij terugslaan als jou iets werd aangedaan. Ook als je onrecht ziet bij een soortgenoot, zorgt de boosheid ervoor dat je ingrijpt. Het is een overlevingsinstinct.

Vechten, vluchten of bevriezen

Als natuurlijke reactie op gevaar kun je vechten, vluchten of bevriezen. Wordt je boos en ga je het gevecht aan, vlucht je ervan weg of doe je helemaal niets? Als je in de bevriezing gaat of wegloopt, ben je je woede vaak niet kwijt. Je kropt het op en neemt het mee. Het wordt een stressfactor die je dagelijks energie kost, zonder dat je het zelf in de gaten hebt.

Je kunt het opkroppen van je boosheid zien als een soort emotionele hypotheek op je lichaam. Heel vroeg in dat stadium heb je de keuze over wat je doet met de boosheid. Ga je hem uitdrukken of slaat hij naar binnen? Blijf je vechten of stop je met vechten?

Je kunt het opkroppen van je boosheid zien als een soort emotionele hypotheek op je lichaam.

De kans is groot dat je bent opgegroeid in een omgeving waar stoppen met vechten veiliger is. Vechten is iets waar je op werd afgestraft. Toch is het geen garantie voor een lang en gelukkig leven. Als je je boosheid niet uit, gaat dat je energie kosten. Die energie kun je beter inzetten voor bijvoorbeeld je eigen genezing of het opzetten van je bedrijf. Je hebt de energie van boosheid en vechten nodig om jezelf uit te drukken. Het helpt je om uiteindelijk gelukkiger en blijer te worden.

Hoe kun je boosheid nuttig inzetten?

Het voelt heel fijn als iemand altijd vriendelijk is en nooit kwaad is. Over het algemeen krijg je ook meer gedaan door je vriendelijk op te stellen en mensen niet voortdurend af te snauwen. Maar als je jouw boosheid niet voldoende inzet, kun je ook niet goed je grenzen aangeven. Misschien vind je het lastig om hulp te vragen of focus te houden. De energie van boosheid helpt je om dat wel voor elkaar te krijgen.

Boosheid is een heel nuttig wapen, zeker als je het bewust kan inzetten. Zo kiest Tonny ervoor om zijn boosheid in een hele gecontroleerde omgeving te uiten. Veel mensen hebben hem nog nooit boos gezien, terwijl hij best vaak boos is. Elke zaterdag spreekt hij af met zijn broer en dat begint altijd met een zeik kwartiertje. Alles wat hem die week gestoord heeft, komt eruit. Ze weten van elkaar dat ze het niet persoonlijk opvatten. Het is gewoon een uitlaatklep. Door het er even uit te laten, is hij daarna weer helemaal zen.

Slechte communicatie, boos, frustratie, irritatie, werk

Je kunt je boosheid ook gebruiken om een bepaalde autoriteit op te bouwen en meer gedaan te krijgen. Louis van Gaal doet dat bijvoorbeeld. Hij is altijd boos, waardoor mensen hem veel sneller met rust laten dan de gemiddelde voetbalcoach. Mensen gaan sneller akkoord met zijn punt en gaan niet zo snel tegen hem in, omdat ze weten dat hij waarschijnlijk heel boos wordt. Boosheid wordt zo een heel nuttig wapen.

Wat gebeurt er als je je boosheid niet uit?

Laten we nog eens inzoomen op de twee primaire emoties die je hebt: boosheid en angst. En dan vooral op boosheid. Het is een hele normale menselijke reactie om boos te worden. Maar wat gebeurt er als je stopt met vechten? Wanneer mensen het gevecht opgeven, ontstaat er een soort passieve agressie. Het is wel voelbaar, maar het komt een beetje via de zijkant naar buiten.

Een van de manieren waarop je met boosheid kunt omgaan is gehoorzamen. Er zit opgestapelde boosheid, maar je gehoorzaamt omdat het de meest veilige manier is om met je omgeving om te gaan. We weten allemaal dat het op de lange termijn niet de beste oplossing is. Er kan ook een soort schuldgevoel ontstaan als je je boosheid inhoudt. Je hebt je ware persoonlijkheid niet laten zien. Dat voelt niet goed voor jezelf en ook niet voor je omgeving.

Een andere manier om met boosheid om te gaan is schaamte. Je had iets van die boosheid naar buiten moeten brengen, maar dat heb je niet helemaal gedaan. Je probeert het maar een beetje via een zijweg te doen. Je weet ook wel dat het niet de meest zuivere manier was om dat te doen en daar schaam je je dan achteraf weer over.

Als jij je boosheid niet uit, kunnen mensen je als onbetrouwbaar gaan ervaren. Ze zien wel dat er van alles speelt, maar ze krijgen het nooit te horen. In hoeverre kunnen ze je dan nog vertrouwen?

Misschien heb je ooit geleerd dat het veilig is om je woede in te houden, maar op de lange termijn geeft het je alleen maar meer ellende voor jezelf en je omgeving. Over het algemeen herinner je je niet precies meer waar je nu eigenlijk boos om was. Je herinnert je niet meer het feitelijke voorval, maar alleen nog je laatste herinnering aan dat voorval. Je herinnert je de schaamte of het schuldgevoel dat je eraan overhield.

Als je met iemand een goede relatie hebt, maar diegene iets doet waardoor jij een beetje boos wordt, kan dat enorm escaleren. In plaats van dat je de ander ermee confronteert, houd je het bij je, waardoor het niet weg gaat. Door de jaren heen wordt het een steeds groter probleem. Op een gegeven moment ben je structureel boos op iemand, terwijl je eigenlijk niet meer precies weet waarom dat is. Daar help je jezelf niet mee en de ander ook niet. Je beschadigt de relatie, terwijl je die had kunnen redden als je in het moment gewoon je boosheid had geuit.

Slecht boosheid kunnen uiten door kernovertuigingen

Er zitten nogal wat voordelen aan boos worden. Maar hoe doe je dat dan, gecontroleerd boos worden? Als je merkt dat er een bepaalde reden is dat je je boosheid niet naar buiten kunt halen, zit er altijd een diepe kernovertuiging achter. Uiteindelijk begint alles met de kernovertuigingen die je over jezelf hebt.

Wanneer je hebt achterhaald welke kernovertuiging je over jezelf hebt, kun je die gaan waarnemen. Misschien merk je iets in je omgeving dat niet helemaal pluis voelt. Je kunt het nog niet goed een naam geven, maar je probeert het wel te interpreteren. Er ontstaat dan een emotie. Meestal iets van boosheid. Je gaat gedachten achter de situatie hebben. Naar aanleiding van die gedachten krijg je een bepaald gedrag. Als je niet boos wordt, kan het zijn dat je een andere reactie hebt. Als je iets in dat gedrag wilt veranderen, zul je terug moeten naar die kernovertuiging die je ooit een keer over jezelf hebt gecreëerd.

Als je merkt dat er een bepaalde reden is dat je je boosheid niet naar buiten kunt halen, zit er altijd een diepe kernovertuiging achter.

Vaak ontstaat de overtuiging dat je niet boos mag zijn al tijdens je kindertijd. Misschien werd je vroeger gestraft als je boos werd. Of je kreeg je zin niet. Misschien ken je die kernovertuiging niet van jezelf, maar zie je hem wel terug in je dagelijks leven. Op elk moment dat je voelt dat er woede is, maar die niet naar buiten komt, trek je een conclusie over jezelf. Misschien heb je het gevoel dat je beter stil kunt zijn of je gemak kunt houden. Of je bent bang dat je anders niet meer geliefd bent.

Wat doe je als je je boosheid niet goed kunt uiten?

boksen, sporten, vechtsport, uitlaatklep, frustratie

Het begint allemaal met de kernovertuiging. De tweede stap die je maakt is dat je gaat proberen je boosheid te uiten in een omgeving waar dat geoorloofd en veilig is. Bijvoorbeeld in de sportschool. Alles wat met je armspieren en borstspieren te maken heeft helpt. Daar zit je woede voornamelijk opgeslagen.

Alles wat met slaan te maken heeft, is een goede manier om je woede te uiten. Dat hoeft niet per se om boksen te gaan, maar kan ook in de vorm van tennis of badminton. Jezelf op die manier afreageren is een hele mooie manier om te ontdekken dat het veilig is om je woede naar buiten te brengen, zonder dat je daarmee andere mensen beschadigt.

Nadat je weet wat je kernovertuiging is en je boosheid op een veilige manier fysiek ontladen hebt, kun je verder met de derde stap: je kernovertuiging wijzigen. Die kernovertuiging was misschien ooit van belang om je veilig te houden in je omgeving. Maar misschien kun je nu al wat meer gaan communiceren over wat je nu werkelijk dwars zit. Zonder dat je schuld, spijt of schaamte voelt. Kijk eens hoe je omgeving daarop reageert.

Je boosheid uiten hoeft niet altijd op een agressieve manier. Je hoeft niet te schreeuwen, verwijten te maken of iemand de les te lezen. Als je ergens boos over bent, kun je dat op een vriendelijke manier aangeven. Het is misschien wat zwakker, maar het is beter dan je boosheid helemaal niet uiten.

De vijf stadia van boosheid opkroppen

In een – niet zo leuk – onderzoek lazen we een tijdje terug over wat er gebeurt als je een hond opsluit in een kooi en hem met een stok gaat prikken. In eerste instantie bijt hij van zich af. Hij begint te blaffen en is heel actief in het uiten dat hij het er niet mee eens is. Als je hem lang genoeg blijft prikken, blaft hij niet meer, maar wordt hij met name heel vals. Hij is wat stiller, maar als je hem de kans geeft om uit te halen, zal hij dat doen.

Als je nog wat langer blijft prikken, wordt hij extreem onderdanig. Hij gaat ermee akkoord dat hij nu eenmaal geprikt wordt. Hij voelt zich minderwaardig en wordt extreem gehoorzaam. In de vierde fase gaat hij zichzelf verwaarlozen. Hij gaat aan zichzelf kauwen.

Bij dieren houdt het bij deze vier stadia op. Bij mensen gaat het nog een stapje verder: ze worden trots en arrogant. Ze denken beter te weten of willen zich niet verlagen tot de acties van anderen. Met dit soort mentale afdekkingen camoufleren ze hun boosheid. Op lange termijn is het heel schadelijk. Door zo hooghartig te doen, ga je jezelf isoleren. Mensen in je omgeving voelen dat ook en krijgen geen contact meer met je.

Boosheid is uiteindelijk gewoon energie

Zelf hebben we vooral via de sport een manier gevonden om onze emotionele indrukken uit te drukken. Zolang we dat blijven doen, merken we dat we het goed volhouden. Hierdoor merken we hoe fijn het is om boosheid te ontladen. Als je het etiket van boosheid afhaalt, blijft er alleen energie over. Waarom zou je je dan inhouden? We leven gelukkig in een land waarin we ons kunnen en ook mogen uitdrukken.

Boosheid uiten hoeft echt niet altijd te gebeuren op een agressieve manier waarbij de gemoederen hoog oplopen. Het gaat meer om het uiten van je mening. Ook al is die mening misschien niet zo populair of hard voor de ander om te horen. Mensen houden van andere mensen die een sterke mening hebben en leiderschap laten zien. Als je daar nog niet zo goed in bent, kun je daarmee gaan oefenen.

Reactie plaatsen

Meer artikelen over persoonlijke groei