Gebrek aan zelfvertrouwen overwinnen
24 december 2019 
12 min. leestijd

Gebrek aan zelfvertrouwen overwinnen

Bijna ieder van ons moet een gebrek aan zelfvertrouwen ervaren op een bepaald moment in zijn of haar leven. Wat de reden ook is, gebrek aan zelfvertrouwen is een fase vol zelftwijfel en angst. Hierdoor voel je je kwetsbaar, onzeker en fragiel en verlies je het vertrouwen in jezelf.

Als je jezelf de laatste tijd betrapt hebt in één van onderstaande situaties, weet dan dat je te weinig zelfvertrouwen hebt.

Negatief praten over jezelf

Eén van de belangrijkste tekenen van gebrek aan zelfvertrouwen, is negatief praten over jezelf, bijvoorbeeld “Ik wou dat ik slimmer was”, “Ik wou dat ik dunner was”, “Ik ben niet goed genoeg om iets te doen”, “Ik denk dat ik de vaardigheid niet heb”, enzovoort.

Deze lijst kan heel ver gaan en je aandacht erop zal onverdeeld zijn. Je kunt je niet van die woorden afhouden, terwijl het in feite een negatieve zelfbespreking en een valse perceptie van jezelf is. Dit kan je zelf veranderen in een positieve houding.

Ik denk niet dat ik zo goed ben als anderen

Een slechte gewoonte geassocieerd met een gebrek aan zelfvertrouwen, is dat je gaat vergelijken. Jezelf vergelijken met anderen is een vorm van zelfkwelling. Hierbij kies je ervoor om jezelf te vergelijken, afhankelijk van criteria of eigenschappen die je zwakker en incompetent doen lijken.

Je kiest er in dit geval voor om de tekortkomingen van mensen te negeren en je te concentreren op één ding dat je mist. Dit gedrag is zeker schadelijk voor je zelfvertrouwen.

Ik vraag me af wat mensen van me denken

De behoefte aan goedkeuring is een essentieel teken dat een gebrek aan zelfvertrouwen vertoont. Dit maakt dat je afhankelijkheid van het oordeel van anderen ontwikkelt. Niet doen, dit ben je niet waard.

Je laat jouw vermogens en beperkingen bepalen door hun kritiek of lof en je maakt je zorgen over wat mensen van je denken en of ze je echt leuk vinden.

Zwakte en gebreken willen compenseren via het woord nooit

Punten van zwakte en gebreken, iedereen heeft ze. Ook al hoef je ze niet echt te compenseren, toch probeer je dit. Een gebrek aan zelfvertrouwen geeft je dat gevoel.

Het woord “nooit” gebruiken, is een manier om dit gebrek te willen compenseren, bijvoorbeeld “Ik raak nooit van slag”, “Ik heb nog nooit zo gehandeld”, “Ik heb nooit problemen”, enzovoort.

Dat komt omdat

Iedereen maakt wel eens fouten in het openbaar, bijvoorbeeld een glas laten vallen of iets morsen. Terwijl zelfverzekerde mensen geen reden geven voor deze fouten, zal een onzeker persoon dat wel doen.

Deze zal excuses geven voor zowel grote, als kleine fouten, bijvoorbeeld “Ik moet moe zijn vandaag” of “Goh, soms ben ik dom”. Mensen zonder zelfvertrouwen, schamen zich over dergelijke fouten.

Omgaan met kritiek

“Als je weinig zelfvertrouwen hebt, kan je niet om met kritiek en zal je onmiddellijk een defensieve houding aannemen. Meer zelfs, want je zal deze kritiek persoonlijk opvatten”

Zelfverzekerde mensen luisteren daarentegen zorgvuldig naar kritiek. Ze kijken ernaar of het constructief of destructief is. Als het constructief is, accepteren zij het, zo niet, dan negeren zij het. In mijn gratis boek met 50 zelfvertrouwen tips ga ik hier ook veel dieper op in.

Oh, dat was niets

Onzekere mensen hebben de neiging om complimenten te negeren, want ze vertrouwen niet echt op hun eigen capaciteiten. Diep vanbinnen voelen ze niet dat ze die lof verdienen. Ze denken dan bijvoorbeeld “Oh, het was niets, ik had beter kunnen doen, en iedereen kan dat doen”.

Bang zijn

Een gebrek aan zelfvertrouwen wordt meestal geassocieerd met angst. Onzekere mensen hebben de neiging om veel angsten te hebben, zoals angst om risico’s te nemen, angst voor kritiek, faalangst, angst dat mensen hen wel of niet leuk vinden, bang zijn dat ze iets verkeerds doen, enzovoort.

“Deze angst zal ertoe leiden dat ze niet initiatiefrijk zijn, maar aarzelend als het gaat over het nemen van beslissingen in hun leven”

Als je jezelf herkent in het hebben van te weinig zelfvertrouwen, kan je daar wat aan doen!

Jij bepaalt wie je bent

Heb een beter begrip voor jezelf en laat andere mensen je capaciteiten of beperkingen niet definiëren. Dit betekent niet dat je de mening van anderen volledig moet verwerpen.

Wees realistisch en weet dat iedereen zwakke en sterke punten heeft. Definieer je vaardigheden en vertrouw je op je eigen oordeel.

Geloof dat fouten onvermijdelijk zijn

Fouten maken deel uit van onze menselijke aard. Het is ons recht om fouten te maken. Soms moet je geloven dat het onvermijdelijk is. Laat de angst om fouten te maken je niet beletten om acties te ondernemen. Het is immers een groter leed om spijt te hebben dat er helemaal niets is gedaan, dan te hebben geprobeerd en gefaald.

Overwin je angst

Angst is een verborgen psychologische barrière. Het is het enige attribuut in jou dat je ervan weerhoudt om met vertrouwen te communiceren.

Stel geen onmogelijke normen

Een gebrek aan zelfvertrouwen leidt soms tot perfectionisten. Je leeft in een eigen wereld waarin je denkt dat je perfect moet zijn om de moeite waard te zijn. Dat gebeurt nooit en dat kan ervoor zorgen dat je zelfvertrouwen nog meer degradeert, dus stop met het stellen van hoge normen waaraan je nooit kunt voldoen.

“We zijn niet perfect, we maken allemaal fouten en we hebben allemaal tegenslagen. Dat mag ons echter nooit weerhouden om onze doelen te bereiken”

Kennis van iets ontwikkelen

Sta jezelf bij met kennis, volg lessen, lees meer of studeer iets nieuws. Kennis is macht en deze kracht zal je zelfvertrouwen zeker een boost geven.

Stop met negatieve zelfpraat

We weten al wat negatieve zelfpraat is, en we weten dat het kan worden veranderd in een positieve houding. Het enige dat je hoeft te doen, is objectief zijn.

Niemand is perfect en niemand heeft geen natuurlijke kwaliteiten en capaciteiten. Definieer je capaciteiten, definieer je kwaliteiten, schrijf ze steeds opnieuw op totdat je erin gelooft en stop met te hard voor jezelf te zijn.

Maak een nieuw zelfbeeld

Soms wordt het gebrek aan zelfvertrouwen veroorzaakt door het slechte zelfbeeld van de persoon. Het zelfbeeld is je mentale beeld, hoe je jezelf fysiek ziet. Het zelfbeeld maakt deel uit van het zelfconcept dat de totale bundel van overtuigingen is die je over jezelf hebt, die verborgen is in je onderbewustzijn, zoals bijvoorbeeld “ik ben dik”, “ik ben ongeorganiseerd”, enzovoort.

Een slecht zelfbeeld kan je dus krijgen wanneer je denkt dat je dik, lelijk en onaantrekkelijk bent. Dit wordt meestal op jonge leeftijd ontwikkeld door slechte ervaringen met kritiek.

Een slecht zelfbeeld beïnvloedt je gedrag en het maakt je verlegen. De enige manier om je slechte zelfbeeld te herstellen, is om een nieuw zelfbeeld te creëren. Want zodra je jezelf vertrouwt, zal je heel gelukkig zijn in het leven!

Zelfvertrouwen; is dat nu aangeboren of kan je het leren? Er zijn altijd wel momenten dat je een beetje extra zekerheid kan gebruiken. Meer durf geeft minder stress. Het is tijd om jezelf een flinke dosis zekerheid te geven.

Zelfs de meest stellige mensen twijfelen weleens over zichzelf. Gelukkig maar, want daarmee geven ze aan dat ze bereid zijn om zichzelf te blijven onderzoeken. Onzekerheid heeft dus het grote voordeel dat je openstaat om nieuwe gebieden in je leven te onderzoeken.

Alleen wanneer je eindeloos blijft experimenteren, kan dat een symptoom van chronische onzekerheid zijn. Dan laat je jezelf leiden door angsten die in de praktijk niet reëel blijken te zijn, maar wel als levensbedreigend worden ervaren.

Wanneer angsten in je leven de overhand krijgen, dan wordt je dagelijks geplaagd door een scala aan stressklachten.

Deze opgebouwde spanning kan een succesvolle carrière of een gelukkige relatie behoorlijk in de weg staan. Het is daarom belangrijk om je angsten zo snel mogelijk aan te pakken, zodat ze niet je leven overnemen. Lees hieronder mijn tips om met je angst om te gaan en daarmee je zelfvertrouwen een boost te geven.

Een leven zonder angst is bijna onmogelijk. Er is ook niks mis met angst, het zorgt ervoor dat je scherp blijft en onheil aan voelt komen. Pas als de angsten je leven overnemen dan is het zaak om hier iets aan te gaan doen. Het besef dat angst bij het leven hoort is de eerste stap om meer zelfvertrouwen te kweken. Bedenk dat een beetje angst ook gezond is. Iedereen vindt het bijvoorbeeld spannend om van baan te wisselen of aan een nieuwe studie te beginnen. Vaak denken mensen dat je veel zelfvertrouwen moet hebben om dit soort stappen te zetten maar het omgekeerde is juist waar, pas wanneer je dit soort stappen onderneemt dan krijg je meer zelfvertrouwen. Geen angst bestaat niet, alleen als je nooit iets onderneemt. Ga daarom juist de dingen aan die je eng vindt, je zult je er alleen maar sterker door voelen.

Diep van binnen wist je dit natuurlijk al. Maar het blijkt in de praktijk lastig om een diep gewortelde angst volledig te accepteren.

Daarom heb ik hieronder een kort filmpje voor je opgenomen over hoe ik met behulp van een eenvoudige meditatie er zelf mee om ga.

Als je terugkijkt op je leven dan zijn de momenten waardoor je je sterker bent gaan voelen vaak ook de lastige momenten. Denk bijvoorbeeld aan het verbreken van een relatie of het verliezen van iemand waar je van houdt. Hoe heftig dit ook is, je komt er uiteindelijk alleen maar sterker uit. Hetzelfde geldt voor angsten. Juist door je angsten aan te gaan zul je je sterker voelen dan ooit en daarmee krijg je op termijn steeds meer zelfvertrouwen.

Soms kunnen angsten zo de overhand nemen, dat je daar echt professionele hulp voor nodig hebt om er mee om te kunnen gaan. Schroom dan niet om contact op te nemen met jouw huisarts. Deze kan je dan helpen bij het vinden van een geschikte vorm van hulpverlening.

Wanneer je last hebt van angsten ga dan eens na waar ze vandaan komen. Angst ontstaat nooit zomaar, het is altijd een signaal van iets. Probeer de oorzaak te achterhalen en vervolgens te bedenken hoe je deze angst kunt overwinnen. Wanneer je last hebt van irreële angsten dan is dit het moment om deze angsten aan te gaan pakken. Kom je hier niet alleen uit? Niets om je voor te schamen! Praat er eens over met een ander. Door je angsten te erkennen zet je de eerste stap naar het overwinnen van je angst.

Een belangrijke les van het leven is dat de patronen zich altijd blijven herhalen. Je kunt jezelf daarin niet ontlopen. Niet door harder te gaan werken of jezelf te verdoven met tv kijken, eten, alcohol, drugs, seks of excessief te sporten.

Wanneer je meer compassie krijgt voor het ontstaan van jouw angsten, dan kan het al wat zachter worden in jezelf.

Dit noem ik het belang van onwetendheid.
Hoe gek het ook mag klinken, er is ook een reden voor waarom dat veel mensen niet vol zelfvertrouwen leven.
Er zijn namelijk verborgen belangen om het niet te doen.

Hier komen vijf redenen waarom dat je misschien het liefst onder de radar wil blijven;

  1. Wanneer je verandert, kan het zijn dat je niet meer jezelf bent. Dat betekent dat je niet meer aan andermans verwachting hoeft te voldoen, maar je loopt ook het risico dat je daardoor je oude vertrouwde omgeving kwijt kunt raken.
  2. Je durft niet vanuit zelfvertrouwen te leven, want je weet niet of je het waard bent. Ook al zal je rationeel zeggen dat je het absoluut verdient om vanuit zelfvertrouwen te leven, kan je onbewust jezelf nog op de rem trappen doordat je niet ten diepste gelooft dat je het leven mag leiden dat je verdient. Diep van binnen leef je dan met de overtuiging dat je niet goed genoeg bent.
  3. Je hebt de overtuiging dat het je nooit lukt. Door steeds maar te zeggen dat je leven vol zelfvertrouwen onbereikbaar is, hoef je er ook geen moeite voor te doen en loop je dus ook geen risico.
  4. Je weet zeker dat je niet durft. Angst laat je bevriezen in de situatie waarin je zit. Vaak vertaalt zich dat in de uitspraak: ik kan het niet. Wat eigenlijk wil zeggen dat je het nog niet genoeg geoefend hebt.
  5. Je zegt voortdurend dat je geen tijd hebt. Het enige dat je kunt zeggen is dat je zelf onvoldoende prioriteit geeft. Het laatste wat je wil is dat je op het eind van je leven spijt hebt van al je gemiste kansen.

Je hebt dus een duidelijke reden om je ontdekkingstocht vroegtijdig te beëindigen. Maar je leest niet voor niets dit artikel om je zelfvertrouwen te ontdekken. Er is gelukkig ook een sterk verlangen om je leven meer energie te geven.

Meestal is er bij angsten dat stemmetje in je hoofd die zegt dat je iets niet kunt of dat het mis zal gaan. Kijk eens heel realistisch naar je angst en bedenk eens of je het echt niet kunt en wat er zou gebeuren als het mis zou gaan. Waarschijnlijk valt het dan hartstikke mee als je er eens op een analytische manier naar kijkt. Laat jezelf niet verlammen door je angst maar pak het aan. Bedenk wat het ergste is wat je kan overkomen. Zou het echt zo erg zijn als dat zou gebeuren? Zo nee, ga er dan gewoon voor.

Als je je angsten wil overwinnen dan hoeft dat niet in een keer. Neem kleine stappen waarmee je uiteindelijk je hoofddoel kan bereiken. Je hoeft niet meteen in het diepe te springen, als het dan mislukt is de kans groot dat je deze angst nooit meer aan durft te pakken. Neem daarom kleine stappen en beloon jezelf wanneer je deze bereikt hebt. Als het uiteindelijk dan lukt zul je je een stuk zelfverzekerder voelen.

Breng het zelfvertrouwen  in je leven

Er is maar één manier om je zelfvertrouwen te ontwikkelen  en dat is om je doortastendheid ook daadwerkelijk in je leven te gaan brengen. Met andere woorden: gewoon gaan doen. Misschien is er een stemmetje in je hoofd dat zegt: ja maar,  ik weet helemaal nog niet of ik het wel kan, dus waar moet ik dan gaan beginnen?

Daarom starten je vanaf vandaag met een hele kleine stap.

Ga even in gedachten terug naar momenten in je leven dat jij echt gelukkig was. Wanneer je aan die ervaring terugdenkt, dan zal je onderdelen aantreffen die ervoor gezorgd hebben dat die blijheid toen aanwezig was.

Misschien was je toen in de natuur, of werkte je met andere mensen samen, of was je bezig met creativiteit, muziek of beweging.

Let bijvoorbeeld eens op je lichaamshouding die ik toen had. Waarschijnlijk had je een glimlach en zat je vol leven.

Pak er nu eens een element uit waar je direct energie van krijgt. Welke geur, beeld, geluid, gevoel of smaak brengt je in de sfeer van blijheid?

Ik krijg bijvoorbeeld direct een gevoel van vrijheid wanneer ik de wind door mijn haren voel.

Dan ga je naar stap twee, een nieuwe gewoonte vormen

Pak een moment van de dag omdat element van blijheid daadwerkelijk te gaan doen. Liefst in een situatie die al gekoppeld is aan een dagelijkse gewoonte. In mijn geval doe ik altijd iets aan beweging voordat ik ga eten. Dus een wandeling, sporten of fietsen. Zodra ik dat doe voel ik weer de wind door mijn haren en krijg ik als vanzelf een gevoel van vrijheid over mij heen.

Je koppelt dus een nieuwe gewoonte vast aan een dagelijks patroon. Je nieuwe ritueel doe je bij voorbaat voordat je aan je oude vertrouwde dagelijkse ritueel gaat beginnen.

Denk dan bijvoorbeeld aan koffie drinken, naar de wc gaan, journaal kijken, met het openbaar vervoer gaan enzovoort.

Stap drie gaat over het in ankeren

Door herhaling krijg je op den duur een nieuwe gewoonte.

Daarvoor is het nodig dat je minstens 66 aaneengesloten dagen jouw geluksgewoonte herhaalt, waardoor het gaat inslijten.

In stap vier moet je dat bekrachtigen

At doe je door het succes uitbundig te vieren, iedere dag dat het je gelukt is.

Doe dat ook fysiek, waardoor dat je lichaam ook werkelijk kan voelen dat je blij bent. Geef jezelf bijvoorbeeld een schouderklopje of maakt een rondedansje, slaak een vreugdekreet, maak een poweryell of geniet even intens in stilte.

Welke manier je ook kiest, voor gedragspsychologen zijn deze vier stappen noodzakelijk om uiteindelijk nieuw gedrag te ontwikkelen.

Ken je andere mensen die wel een positief steuntje in de rug kunnen gebruiken? Deel dit artikel met ze via jouw Social Media kanalen.

En het is natuurlijk altijd leuk wanneer je een reactie achterlaat.
Dat geeft mij ook weer dat extra zetje zelfvertrouwen om door te gaan met het schrijven van deze blogs.

Meer artikelen over persoonlijke groei