Waarom relaties geen gedoe hoeven te zijn (met Paulien Timmer)
19 oktober 2021 
17 min. leestijd

Waarom relaties geen gedoe hoeven te zijn (met Paulien Timmer)


We hebben vandaag weer een hele leuke leuke gast in onze studio, namelijk Paulien Timmer! Paulien is expert op heel veel gebieden, maar vooral op het gebied van relaties. 

Wie is Paulien Timmer? We kunnen het bijna niet voorstellen dat je haar nog niet kent. Maar mocht dat toch zo zijn, kun je meer over haar lezen op haar website. Met dit interview gaan we het namelijk niet over de algemeenheden hebben, maar duiken we meteen de diepte in. 

Waarom zijn relaties vaak zo’n gedoe?

“We zitten in een tijd waarin we relaties pas net beginnen te begrijpen. We snappen pas net waar alle pijn, al het gedoe en alle triggers vandaan komen. Ook leren we steeds meer over de patronen waar mensen steeds weer in vallen en waarom het allemaal zo stroef kan gaan. 

Lange tijd buffelden we gewoon door dit alles heen. We dachten dat het vooral aan de partner lag. Nu zitten we in een tijd waarin we steeds meer door beginnen te krijgen hoe relaties werken.”

Waar ligt dat dan aan? Dat we dat nu pas doorkrijgen na duizenden jaren menselijke beschaving?

“Wie weet hebben mensen het in het verleden ook wel doorgehad. We komen nu uit de emotional dark ages. Tot nu toe werden emoties onderdrukt en niet begrepen. Tegenwoordig begrijpen we dat steeds meer. Er is ook steeds meer onderzoek naar hechtingsstijlen. Deze hechtingsstijlen zijn de basis om te begrijpen wat er gebeurt in je relatie en om jezelf te helen. Het hoeft namelijk geen gedoe te zijn.”

Was sich liebt, das neckt sich, zeggen ze in het Duits. Je kunt niet met en niet zonder elkaar. Een collega van jou, Jan Geurtz heeft er ook veel boeken over geschreven, zoals ‘Bevrijd door liefde’ en ‘Verslaafd aan Liefde’. Net als jouw boeken zijn het ook bestsellers. Er is heel veel honger naar informatie over de liefde. In Nederland zijn 96 echtscheidingen per dag. Wat doen we verkeerd? Waar gaat het mis? 

“Het doet zoveel pijn als een relatie niet goed gaat. Dat is waarom er zoveel honger naar is. Het komt heel dichtbij. Als het niet goed gaat, is dat gewoon ontzettend pijnlijk. Waarom dat zo is, is niet in één zin te vatten. 

Het heeft sterk te maken met het beeld dat veel mensen hebben van liefde. Dat beeld is sterk ingegeven door de media en klopt niet. Mensen krijgen het idee dat het allemaal vanzelf moet gaan. Of dat het makkelijk gaat als je de ware ontmoet.

Voor mijn eerste boek heb ik 100 stellen geïnterviewd die 40 jaar gelukkig getrouwd waren. Niemand van hen zei dat het makkelijk ging. Ze hebben eraan gewerkt.”

Geloof je daarin, in de ware?

“Ik geloof absoluut in ware liefde. Maar dat betekent niet dat je dat in één persoon vindt. Ik geloof dat je absoluut een ware liefde relatie kunt ontwikkelen. 

Om ware liefde te vinden, moet je bereid zijn om je angsten aan te gaan, je eigen patronen te bekijken en te helen op een dieper niveau. Hiervoor waren mensen daar niet toe bereid. Ook hadden we er nog niet de tools en skills voor. Wanneer je het werk doet, wordt het mogelijk om de ware liefde te ervaren.”

Een van de uitspraken die ik (Albert) ooit gehoord heb, is “Liefde is niet omdat, maar liefde is ondanks”. In de westerse maatschappij gaat er ontzettend veel mis op het gebied van liefde en relaties. Mensen zeggen: “Ik hou van hem of haar omdat… knap, talent, aantrekkelijk, geld. Maar ondanks dat hij zijn sokken laat slingeren, het vuil niet buiten zet, de dop niet op de tube tandpasta draait.” 

Kom je dat vaak tegen? Zijn mensen bereid te snappen dat het niet met de ander te maken heeft, maar dat het hun eigen frustratie is? 

“Ja. Elke relatie gaat door fases heen. En dit is ook een fase. Je leert om de ander te accepteren. Ook daarbij hebben mensen het idee dat het al vanaf het begin aanwezig moet zijn. Anders zit het niet goed. Terwijl het eigenlijk heel erg te maken heeft met wat je over jezelf denkt. 

De mate waarin jij gelooft dat je geaccepteerd wordt door de wereld is de mate waarin je je partner kan accepteren. Dus hoe meer je jezelf accepteert en gelooft dat jij er mag zijn zoals je bent, hoe meer je je partner kunt accepteren. 

De ‘ondanks’ is een hele mooie brug naar alleen maar meer liefde.”

Hoe krijg je dat beeld omgedraaid? Veel mensen lopen erop vast. 

“Stop met romantische films kijken. Ze zijn heel leuk, maar weet dat het alleen maar entertainment is. Relaties gaan niet altijd zoals je het in films ziet. 

Daarnaast is het belangrijk dat je de patronen leert kennen. Er zijn verschillende patronen binnen relaties. Wanneer je deze patronen ziet, herken je wat er gebeurt en weet je ook hoe een veilige en gezonde relatie eruit ziet. 

Veiligheid en gezondheid zijn de basis voor een gelukkige relatie. Dankzij deze basis kom je uiteindelijk in de ‘bliss’ fase. In deze fase ervaar je een soort verliefdheid, maar dan zonder de onzekerheid.”

Het klinkt heel aantrekkelijk dat een relatie vanzelf zou moeten gaan. Wat als je iemand tegenkomt en je hebt allebei het idee dat je er hard voor moet werken? Zou je dan wel bij elkaar moeten zijn?

“Soms heeft het te maken met de partnerkeuze, maar vaak heeft het ook te maken met je eigen patronen en je eigen overtuigingen. Misschien herken je bij jezelf een patroon waarbij je steeds in een relatie komt waarin het vanaf het begin al stroef gaat. Je loopt tegen van alles aan. Het is dan enorm de moeite waard om daarnaar te kijken. Moeilijke keuzes maken en je angsten aangaan zorgt er dan voor dat het uiteindelijk makkelijker wordt. Als je blijft willen dat het makkelijk gaat, blijf je het juist moeilijk hebben.” 

Waar ligt de grens denk je? Je wilt het niet als een sociaal experiment voor jezelf zien, waarbij je een relatie gebruikt om jezelf te ontwikkelen. 

Als ik (Tonny) jouw materie bekijk, is de kern die ik hieruit haal dat je het bij jezelf moet zoeken. Dat je niet denkt ‘ik vind hem niet meer leuk, want hij doet dit of hij is zo’, maar dat je kijkt wat er in jou zit waardoor je je eraan stoort. Of wat er in jou zit dat je zou kunnen veranderen. 

Dat klinkt als een moral high ground waarin je alles op jezelf betrekt en jezelf verandert om het op te lossen. Maar waar ligt de grens tussen alles bij jezelf willen oplossen en blijven hangen in een relatie waar je niet in zou moeten zitten?

“Het is absoluut een valkuil dat je werkelijk alles op jezelf gaat betrekken. Sommige mensen geven hun partner overal de schuld van. De partner moet veranderen en dan voel jij je gelukkiger. Aan de andere kant zijn er mensen die alles op zichzelf betrekken. Ze hebben het gevoel dat ze zelf moeten veranderen. 

Het helpt om te weten hoe een gezonde en veilige relatie eruit ziet. Dan weet je dat je aan jouw kant alles doet wat je kunt. Werkt het dan nog steeds niet? Dan kun je daar je conclusies uit halen. 

Waar het bijvoorbeeld over gaat, is dat je op een kwetsbare manier je behoeften durft te communiceren. Dat is voor veel mensen ontzettend moeilijk. Ze weten niet eens wat hun behoeften zijn. Om dat ook nog te communiceren en je kwetsbaar op te stellen, dat is super eng. Als je dat doet en er verandert helemaal niets, dan weet je dat er een probleem is.”

We komen nu in de richting van het onderwerp hechtingsstijlen. Sommige mensen willen zich helemaal niet hechten. Ze voelen zich de ‘happy single’ en hebben helemaal geen relatie nodig. 

Toch, als ik (Albert) kijk naar de mensen die ik tegenkom, vinden zij het heel fijn om iemand naast zich te hebben in het leven. Daarom willen ze het toch nog eens proberen. Dan loop je tegen de hechtingsstijlen aan. Zou je daar iets over kunnen vertellen?

“Absoluut. Hier kan ik uren over praten. Maar ik zal het kort houden. Er zijn vier hechtingsstijlen en die zorgen voor verschillende patronen. 

De meeste mensen (50% - 60%) zijn veilig gehecht. Dat betekent dat ze geloven dat de liefde er voor ze is. Ze hebben de tools en skills om zich kwetsbaar op te stellen, een relatie aan te gaan en iemand dichtbij te laten komen. Maar ze vinden het ook oké om hun eigen ruimte in te nemen. 

De drie overige stijlen zijn onveilige hechtingsstijlen. 

Je hebt de angstige hechtingsstijl. Mensen met deze hechtingsstijl willen alleen maar bij elkaar zijn. Je bent alleen maar op romantiek gericht en wilt het liefst één worden met de ander. Je wilt dat de ander nooit weggaat en zich nooit terugtrekt. Als dat wel gebeurt, raak je in paniek. Het kan heel heftig zijn als je deze hechtingsstijl dominant hebt. Als de ander je geen bevestiging geeft, kun je het gevoel hebben dat je doodgaat. 

Totaal tegenover de angstige hechtingsstijl staat de vermijdende hechtingsstijl. Mensen met deze hechtingsstijl geloven dat ze niet per se iemand nodig hebben: de 'happy single' die je eerder noemde. Relaties worden ervaren als maar een gedoe. Mensen met deze hechtingsstijl vinden het moeilijk om verbinding aan te gaan en zich kwetsbaar op te stellen. Ze weten ook niet zo goed wat ze uit relaties krijgen, want dat hebben ze nooit goed geleerd. In plaats daarvan hebben ze geleerd om hun behoeftes en emoties te onderdrukken. 

Ten slotte is er de gedesoriënteerde hechtingsstijl. Hier is niet veel over bekend. Dit is de meest intense en verwarrende hechtingsstijl waarbij je hele hoge pieken en dalen hebt. Je zit ofwel in een toxische relatie die heel ongezond is. Of als je in een veilige relatie zit, raak je in de war van je gevoel. Je gaat heel intens twijfelen. Moet ik niet anders zijn? Klopt het wel 100%?

Heel kort zijn dat de vier hechtingsstijlen die leiden tot bepaalde patronen.”

De tweede en derde zou je verlatingsangst en bindingsangst noemen? 

“Klopt, de angstige hechtingsstijl leidt tot verlatingsangst. De vermijdende hechtingsstijl tot bindingsangst. En de gedesoriënteerde hechtingsstijl leidt tot verbindingsangst. Daar was nog geen woord voor, maar het is net zo goed een patroon als bindingsangst en verlatingsangst.”

Ben je altijd één type en heb je één stijl? Of loopt het door elkaar heen?

“Je hebt nooit 100% één hechtingsstijl. Er is altijd een combinatie. Het kan ook afhankelijk zijn van de situatie. Misschien voel je je in vriendschappen veilig, maar komt in relaties de angstige hechtingsstijl naar voren. En in je werk ben je juist vermijdend. Je kunt op verschillende gebieden verschillende hechtingsstijlen herkennen. Meestal heb je wel een dominante hechtingsstijl. Je neigt vaak naar een bepaald coping mechanisme.” 

En hoe kom je erachter waar je het meest zit? 

“Je kunt bijvoorbeeld de hechtingsstijlen quiz doen. Maar de meeste mensen die een korte omschrijving van de verschillende hechtingsstijlen horen, herkennen zich al wel ergens in. Of ze herkennen hun partner juist ergens in. Het helpt al enorm om erover te leren.”

Het kan natuurlijk dat je in een relatie zit waarin de ene bindingsangst heeft en de ander verlatingsangst. Zie je dat in die stijlen ook terug? Dat het bijna polair is aan elkaar.

“Zeker de onveilige hechtingsstijlen werken op een bepaalde manier op elkaar in en trekken elkaar ook aan. Dat is eigenlijk heel gek. Allemaal hebben we behoefte aan die veiligheid en stabiliteit. Alleen voelt dat voor sommige hechtingsstijlen niet zo bekend. Het voelt juist dreigend. 

Stel, je hebt een onveilige stijl en komt iemand tegen die veilig gehecht is en wel in staat is om de verbinding aan te gaan en een veilige gezonde relatie te bouwen. Dan denk je niet: ‘dat is veilig en dat wil ik niet’. Maar je vindt de ander gewoon niet interessant. Misschien zelfs een beetje saai. 

Mensen met een onveilige hechtingsstijl voelen zich vaak aangetrokken tot anderen met een onveilige stijl. Ergens voelt dat vertrouwd. Vaak verwarren we dat vertrouwen met liefde en soms ook passie. 

De angstige hechtingsstijl in combinatie met de vermijdende hechtingsstijl is een hele bekende dynamiek. Een partner heeft de neiging zich terug te trekken en zich af te sluiten. De ander gaat alleen maar meer trekken en zoekt naar meer bevestiging en verbinding. Dat is een hele vervelende dynamiek om in te zitten.”

Hoe kan die dynamiek dan toch werken?  

“Daar is heling voor nodig. Je moet allebei bereid zijn om ernaar te kijken en allebei geduld hebben met elkaar.”

Ik kan me voorstellen dat als je allebei verlatingsangst hebt, dat zichzelf wel oplost? Dan blijf je wel bij elkaar. Als je allebei bindingsangst hebt, lost het probleem zichzelf ook op?

Maar als de een verlatingsangst heeft en de ander bindingsangst… degene met bindingsangst trekt zich dan steeds verder terug naarmate de ander dichter naar je toe komt. De angsten versterken elkaar. Stoot je elkaar dan op een gegeven moment niet af?

“Dat kan gebeuren. Maar als je twee partners hebt met een angstige hechtingsstijl, betekent dat absoluut niet dat het werkt. Dan zou het allemaal perfect zijn... Je hoeft alleen maar iemand met je eigen hechtingsstijl te zoeken en dan is het opgelost. Helaas werkt dat niet. 

Iemand met een angstige hechtingsstijl heeft bijvoorbeeld de kernovertuiging dat hij de ander niet waard is. Stel dat je iemand hebt die helemaal voor je gaat en alles voor je wil doen. Het enige wat jouw angstige brein dan denkt, is: ‘Dit klopt niet. Dit kan niet waar zijn. Dit kan niet voor mij zijn.’ 

Twee vermijdende bij elkaar werkt ook lang niet altijd. Aan de ene kant onderdrukt degene met de vermijdende hechtingsstijl zijn behoeftes. Hij maakt zichzelf wijs geen relatie nodig te hebben. Toch is er een diep verlangen naar connectie. Dat is nu eenmaal de menselijke aard. Ze hebben alleen niet de skills om ermee om te gaan.”

Waar ik (Albert) dan benieuwd naar ben. Er zijn natuurlijk veel datingsites, zoals Tinder. Zijn dat toevalstreffers? En hoe worden die patronen zichtbaar? Of moet je van tevoren jouw quiz doen, dat in je profiel zetten en daarmee het internet op gaan?  

“Dat zou een interessant experiment zijn in kwetsbaarheid. Je kunt op allerlei manieren iemand ontmoeten. Ook via een datingsite. Uiteindelijk komt het er toch op neer dat je contact met elkaar hebt en samen dingen gaat uitzoeken. 

Waar je de hechtingsstijlen uiteindelijk in gaat merken is in het contact met de ander. Vooral als je gaat daten.”

En is er een bepaalde fase? In het begin is er bijvoorbeeld de verliefde fase waarin er nog niet zoveel aan de hand is. Komt de hechtingsstijl in een bepaalde periode naar voren?

“Dat kun je heel exact zeggen. Verschillende hechtingsstijlen zijn verschillend in de verschillende fases. Er zijn vijf, zes, zeven fases. 

De eerste fase is de datingfase. Daarin leer je elkaar kennen. De vermijdende hechtingsstijl wil hier zo lang mogelijk in blijven. Geen commitment, maar wel elkaar leren kennen. De angstige hechtingsstijl kan niet snel genoeg naar de honeymoon fase waarin je helemaal in elkaar opgaat en voor elkaar kiest. De gedesoriënteerde stijl kan de datingfase al heel verwarrend vinden. 

Mensen die veilig gehecht zijn, gaan vrij stabiel alle fases door. Ook deze hechtingsstijl is niet helemaal perfect en zonder problemen. Ook deze hechtingsstijl heeft angsten en triggers. Maar er is een bepaalde basis van zekerheid dat er liefde voor hen is. En ze zoeken uit met die persoon of dat past. Of je iets toevoegt aan elkaars leven. De onveilige hechtingsstijlen denken juist: ‘Dit moet werken op deze manier, anders voel ik me niet veilig.  

Vaak komt de hechtingsstijl tijdens de datingfase al wat naar voren. De angstige fase ga je vooral merken als je uit de honeymoon fase komt. Dat is de piek voor de angstige hechtingsstijl. Diegene wil juist in die fase blijven en gelooft dat relaties zo moeten zijn.  

De vermijdende hechtingsstijl merk je juist heel erg in de datingfase. De gedesorganiseerde hechtingsstijl heeft ook moeite met de honeymoonfase. Dan komt het heel dichtbij en diegene is juist bang voor echte verbinding.”

Je legt het heel concreet uit en mensen zullen zich vast wel herkennen in een van de vier stijlen. Waar begin je om aan jezelf te werken? 

“Die patronen herkennen is een hele belangrijke stap. Je hebt al vrij snel een beeld van naar welk type je neigt. Als je daar dan meer over leert, dan leer je dat je eigenlijk best logisch bent. Alles wat je denkt, doet en voelt is niet gek. 

De vermijdende hechtingsstijl voelt vaak niet heel veel. Misschien krijg je het idee dat je niet om anderen geeft. Je kunt denken dat je egoïstisch bent. Maar dat is niet zo. Het is logisch dat je niet veel voelt als je niet weet hoe dat moet. 

Het is belangrijk om te weten wat de hechtingsstijlen inhouden, patronen te herkennen en te weten dat je klopt. Alles wat je voelt en denkt is oké. En het is te helen, als je dat wil. Dat is de eerste stap.”

Behalve als je in de verwarrende fase zit. 

“Dan juist. Voor de gedesoriënteerde hechtingsstijl is het juist heel belangrijk om hier meer over te weten. Om te snappen wat er gebeurt. Het is een hele pijnlijke hechtingsstijl om te hebben. 

Ik had het ook, waardoor ik intens twijfelden aan mijn relatie. Je hebt het gevoel dat je gek wordt. Het is ook de hechtingsstijl die links heeft met OCD bijvoorbeeld; echt obsessieve controle willen. Als je niet weet wat er gebeurt, denk je dat het aan jou ligt. Je moet het uitmaken, maar wilt het niet uitmaken. En je weet niet waarom. Het is heel heftig om daarin te zitten.”

Hoe was dat voor jou? Hoe kwam je op dit pad om hieraan te gaan werken?

“Eerlijk gezegd weet ik nog steeds niet precies waarom. Ik weet alleen dat ik op een gegeven moment heel erg twijfelde. Niemand zei tegen mij: “Twijfelen is oké.” 

Om me heen hoorde ik alleen maar: “Als je twijfelt, zit het niet goed. Dan moet je het uitmaken.” Dat voedde die angst alleen nog maar meer. Toch was er een heel zacht stemmetje dat zei: “Als je weggaat, maak je een foute keuze. Dan laat je iets gaan wat eigenlijk heel mooi is.” 

Ik merkte wel dat mijn partner mij heel veel onvoorwaardelijke liefde gaf en dat ik dat niet helemaal kon ontvangen. Dat was het moment waarop ik dacht: ‘Ik weet nog steeds niet wat dit is en misschien moet ik het wel uitmaken. Maar ik ga eerst een jaar aan mezelf werken om in ieder geval zeker te weten dat het niet ligt aan het feit dat ik geen liefde kan ontvangen.’ 

Ik was ontzettend bang om er in dat jaar achter te komen dat hij niet de ware was en dat mijn gedachten klopten. Toch ging ik de reis aan. Ik merkte dat ik na dat jaar meer voelde voor hem. Dat ik die liefde meer aan kon nemen. Het werd steeds leuker en ging steeds beter. Dat was uiteindelijk de hele zoektocht.”

Maar het is wel lastig om een jaar lang met een onderliggende twijfel in een relatie te blijven. 

“Dat is niet alleen lastig, dat is super zwaar en vermoeiend. Je voelt je schuldig want je denkt dat je hem aan het lijntje houdt. Dat gevoel gaat de hele tijd door.”

En je moet er maar van uitgaan dat de ander op de reservebank plaatsneemt om te wachten tot jij het hebt uitgevogeld. 

“Ik ben er altijd heel eerlijk en open in geweest. Ik heb gezegd dat ik twijfelde. En hij ging daar fantastisch mee om. Hij was heel wijs, liefdevol en geduldig daarin. Maar ik denk dat open communicatie daarin wel eerlijk is. Je kunt niet een keuze maken voor iemand anders. Hij koos ervoor om bij mij te blijven. Op dat moment snapte ik dat niet. Ik had het gevoel dat ik het helemaal niet verdiende. Maar dat was zijn keuze.”

Je spreekt over helen. Uiteindelijk kun je patronen helen. Wat is jouw ervaring? Heb je daar een periode voor nodig? Een bepaalde intensiteit? Wat zijn de ingrediënten om tot heling te komen?

“Iedereen doet dat op zijn eigen tempo. Het is absoluut mogelijk. Er zijn bepaalde overtuigingen die jouw angsten drijven. Als je die loslaat, dan heel je de hechtingsstijl.”

Dat klinkt heel makkelijk. Dat moet je deels voor jezelf doen, deels in de relatie. Heb je daar ook hulp bij gekregen?

“In de tijd dat ik dit heelde, wist ik niets van hechtingsstijlen. Het had me enorm geholpen als ik het wel wist. Ik deed maar wat. Wat me uiteindelijk heel erg heeft geholpen, is tappen: de emotional freedom technique. Een hele gekke techniek. Ondertussen is hij veel bekender, maar 10 jaar geleden was het iets vreemds. Dat heeft me heel erg geheeld. 

Praat therapie heeft ontzettend zijn plek om begrip te krijgen voor wat er gebeurt en patronen te herkennen. Maar onveilige hechtingsstijlen zetten zich vast in je lichaam en worden door angst gedreven. Dat kun je loslaten met tappen.”

Tonny: Wat houdt die techniek dan precies in?

Albert: Je tikt op bepaalde punten, de meridiaanpunten, op je lichaam. Ondertussen spreek je affirmaties uit. Je haalt de spanning uit het energetisch systeem en tegelijkertijd herhaal je voor jezelf affirmaties. Je zit vol met affirmaties als ‘ik ben niet goed genoeg’. Daar zet je een positieve affirmatie tegenover, terwijl je die bekrachtigt met het tikken op je meridiaan. 

“Inderdaad. Wat je met het tikken doet, is de emotionele lading eromheen loslaten. Voor de mensen die wat meer willen leren over tappen, heb ik wat filmpjes opgenomen. Die kun je bekijken via www.langplusgelukkig.nl/breintv.” 

We kunnen nog uren blijven praten over de verschillende hechtingsstijlen en we hangen aan je lippen. Daarom praten we binnenkort verder binnen Brein TV. 

Overmorgen geeft Paulien voor Brein TV een sessie waarin ze verder vertelt over de verschillende hechtingsstijlen. Je leert zo niet alleen jezelf beter begrijpen, maar ook je partner, voorgaande relaties, ouders, vrienden en iedereen om je heen. Ben je nog geen lid, maar wil je wél meer leren over dit onderwerp? Dan is dit hét moment om lid te worden. 

En ook voor nu hebben we iets leuks. Het kan je niet ontgaan zijn dat Paulien een boek heeft geschreven. Het boek is voortgekomen uit interviews met stellen die gelukkig getrouwd zijn. En wij een gratis exemplaar weggeven!

Kans maken? Laat even een reactie achter op de YouTube video van dit interview met wat je van het interview vond, wat je eruit hebt gehaald, wat je inzichten zijn of waarom jij vindt dat je het boek zou moeten winnen. Uit alle reacties gaan wij de leukste kiezen. 

Reactie plaatsen

Meer artikelen over persoonlijke groei