arrow_drop_up arrow_drop_down
6 oktober 2020 
in Angst

Hoe kan je leren om de controle los te laten?

Controle loslaten

De controle houden en vooral durven loslaten, daar hebben we ontzettend veel vragen over binnengekregen. Hoog tijd dus om eens te kijken naar de oorzaak van onze drang om de controle te houden én hoe je toch wat meer de controle kunt leren los te laten.

Sommige gebeurtenissen in het leven kunnen ervoor zorgen dat je een extreme behoefte krijgt om de boel onder controle te houden. Vaak zijn het periodes of situaties waarin je voor jouw gevoel de controle volledig bent kwijtgeraakt. Meestal gaat het om traumatische ervaringen. Dat kan van alles zijn, zoals een ongeluk, extreme ruzie of bedreigende situatie. Dit zijn allemaal voorbeelden van enkelvoudige trauma's.

Je kunt ook een meervoudig trauma hebben. Deze week had Albert nog een cliënt die een hele jeugd lang een bedreigd en onveilig gevoel heeft gehad. Als er een chronisch gevoel van dreigement boven je hoofd hangt, ontstaat er een mechanisme dat ervoor wil zorgen dat je de boel onder controle houdt.

Mechanismes om de controle te behouden

Wanneer mensen extreem de controle willen behouden, kunnen ze bijvoorbeeld een stoornis als anorexia gaan ontwikkelen. Ze hebben het gevoel heel weinig grip op hun leven te hebben. Waar ze wel controle over hebben is wat ze in hun mond stoppen. Dit is een vrij extreem voorbeeld.

Er zijn ook kleinere dwangmatigheden. Sommige mensen moeten de deurklink twee keer aanraken voordat ze een deur kunnen openen. Anderen willen voordat ze beginnen met werken dat alles precies recht op hun bureau ligt. Dat geeft ze houvast, terwijl de rest van hun leven minder houvast geeft dan ze graag zouden willen.

De enige controle die je hebt is hoe je reageert op alles wat je overkomt.

Controle is een beetje een illusie. Op de meeste dingen die in je leven gebeuren, heb je geen controle. De enige controle die je hebt is hoe je reageert op alles wat je overkomt. Dat is waar je je energie in moet steken. Niet in het controleren van wat je overkomt. Als je daar moeite mee hebt en vanuit een bepaalde onzekerheid leeft, ga je proberen om situaties te creëren die jij volledig onder controle hebt. Zoals Albert altijd zegt: “De enige constante is dat alles verandert in je leven.” Daar moet je in meegaan.

“De enige constante is dat alles verandert in je leven” – Albert Sonnevelt

Controle houden als gevolg van een laag zelfbeeld

We hebben het tot nu toe gehad over angst en traumatische ervaringen die ervoor zorgen dat mensen het moeilijk vinden om controle los te laten, maar er kunnen meer oorzaken zijn. Zo geeft bijvoorbeeld een laag zelfbeeld de neiging om dingen te controleren. Je kunt zo de buitenwereld de illusie voorhouden dat er bij jou niets aan de hand is.ei, vasthouden, breken, controle, controle houden, loslaten

Deze vorm van controle houden wordt enorm in de hand gewerkt door social media. Veel mensen willen zich vanuit een laag zelfbeeld mooier profileren dan ze in werkelijkheid zijn. Door de buitenwereld te controleren en sturen, hopen ze hun binnenwereld ook weer onder controle te krijgen. Uiteindelijk is de enige echte oplossing om aan je zelfbeeld te werken.

Op social media kun je bijna volledig controleren hoe andere mensen jou zien. Als je ontevreden bent over je uiterlijk of onzeker over wat mensen van jou vinden, kun je een perceptie creëren die anders is dan jij bent. Je kunt zo je buitenwereld controleren.

Door de buitenwereld te controleren en sturen, hopen ze hun binnenwereld ook weer onder controle te krijgen.

Er zijn tegenwoordig zelfs bedrijven waar je likes en reacties kunt kopen. Steeds als jij iets online zet, gaan zij dat liken en er reacties op geven. Zo kun je anderen het idee geven dat je populair bent. Je hebt zelfs studio's waar je foto's kunt laten maken waarop het lijkt dat je met allerlei knappe mensen op een feestje bent. Je zet zo een perceptie neer dat je gelukkig en succesvol bent. Mensen hopen zo leuke en mooie mensen aan te trekken.

Hoe ervaring helpt om de controle los te laten

Tonny herkent het wel om de controle vast te willen houden. Soms is het ook goed om controle te hebben. Het verhoogt je overlevingskans. In sommige beroepen is het ook nodig. Als je koorddanser bent, is controle houden wel handig. Of als je examinator bent is het ook goed als je controle kunt uitoefenen.

Controle vasthouden wordt pas een probleem als het je tegenhoudt om te groeien. Als het je stress geeft. Tonny herkent het gevoel heel erg uit zijn ervaringen als ondernemer. In het begin deed hij alles zelf. Er kwam steeds meer bij en al die dingen leveren steeds meer stress op. Uiteindelijk kost het je te veel uren en wil je dat iemand anders het doen. Je moet het uit handen geven.

Controle vasthouden wordt pas een probleem als het je tegenhoudt om te groeien.

Iets uit handen geven betekent niet dat je het zomaar over de schutting kunt gooien. Je moet het gefaseerd loslaten. Naast dat je het fysiek loslaat, moet je het ook emotioneel kunnen loslaten. Anders laat je het aan de ene kant wel los, maar blijf je het aan de andere kant alsnog controleren. Hoewel je niet meer degene bent die het werk doet, heb je er nog wel stress van.

balanceren, vrouw, plank, lopen, voorzichtig

Tonny heeft de afgelopen tien jaar geleerd hoe moeilijk het is om ook maar de kleinste details los te laten. Van iemand anders e-mails laten beantwoorden tot een groot bedrijf waar aandeelhouders in zitten en waar mensen een deel van de strategie van het bedrijf bepalen. Tegenwoordig zijn anderen zelfs het gezicht van het bedrijf naar buiten toe. Het blijft altijd moeilijk, maar je kunt het wel trainen door stapje voor stapje steeds meer los te gaan laten.

Als Tonny er nu op terugkijkt wat hij tien jaar geleden moeilijk vond om los te laten, dan is dat nu helemaal niet meer zo. Uiteindelijk is alles relatief. Daar kom je echter pas achter zodra je meer ervaring gaat opdoen. Je kunt niet in je hoofd bedenken dat je de controle gaat loslaten en dat het dan allemaal wel goed komt. Je moet het ervaren.

Je wilt vasthouden aan wat je hebt, waardoor je nog niet de sprong durft te maken naar iets nieuws.

Wanneer je te veel de controle wilt vasthouden, ontstaat er uitstelgedrag. Je wilt vasthouden aan wat je hebt, waardoor je nog niet de sprong durft te maken naar iets nieuws. Daardoor blijf je dingen steeds verder voor je uitschuiven. Dit kost ongelofelijk veel tijd, geld en energie.

Controle loslaten in drie stappen

Wat kun je nu doen om te oefenen met het loslaten van de controle? Je kunt ermee beginnen in drie stappen: bewust worden, eigen verantwoordelijkheid nemen en betere keuzes maken.

In de fase van bewust worden ga je merken dat het misschien niet helemaal normaal is dat je alles onder controle wilt houden. Je merkt dat het je heel veel stress geeft. Of misschien krijg je wel van je omgeving te horen dat je dingen wat meer los moet laten. Als anderen dat vaak zeggen, mag je ervan uitgaan dat er waarschijnlijk wel een kern van waarheid in zit.

Begin eens met het maken van een angstenlijst. Schrijf eens op waar je nu echt bang voor bent. Als je begint te schrijven, ga je dingen vaak meteen meer relativeren. Is het nu echt zo eng? Je kunt het ook een cijfer geven van 0 tot 10. Je gaat dan zien dat er bepaalde angsten zijn waarvan je meer bang bent om de controle los te laten dan andere.

schrijven, pen, papier, lijst, lijst maken

Kies vervolgens één angst die je wilt aanpakken. Als je te veel tegelijk wilt aanpakken, gaat dat angstencentrum al toeteren. Houd het overzichtelijk. Begin met één klein dingetje waarvan je weet dat je wereld niet instort als je dat stukje niet onder controle hebt. Je gaat dan stapje voor stapje ervaren dat je steeds verder de controle kunt loslaten.

Angst om dingen los te laten

Toen het bedrijf van Tonny begon te groeien, ging hij steeds meer werkzaamheden loslaten. Toch was er één ding waar hij lange tijd de controle over wilde houden. Hij bleef altijd degene die het geld binnenbracht. Als ondernemer was hij verantwoordelijk voor elke euro omzet die gemaakt werd in het bedrijf. Er zat een angst onder om dit uit te besteden.

Als je in je leven iets naar jezelf hebt toegetrokken, durf je het vaak niet meer los te laten, omdat je bang bent dat iemand anders het niet net zo goed zal doen als jij.

Destijds maakte hij omzet door webinars te geven en aan het einde iets te kopen. Er zaten jongens in het team die ook wel webinars wilden geven. Aan de ene kant is het heel fijn, want als anderen webinars geven, hoef je zelf de uren niet te maken en groeit het bedrijf alsnog. De angst zat er echter in om zich niet meer belangrijk te voelen als anderen in het bedrijf het werk doen en daarbij ook nog het geld binnenbrengen. Daarnaast was hij bang dat anderen het misschien minder goed zouden doen.

We zien het vaak terug. Als je in je leven iets naar jezelf hebt toegetrokken, durf je het vaak niet meer los te laten, omdat je bang bent dat iemand anders het niet net zo goed zal doen als jij. Dit geldt voor ondernemen en producten verkopen, maar bijvoorbeeld ook voor het opvoeden van je kinderen.

Onderliggende overtuigingen

De onderliggende overtuiging in het verhaal van Tonny is dat hij bang is er niet meer toe te doen. Het is niet altijd makkelijk om dergelijke overtuigingen boven water te halen. De angst om controle los te laten is altijd een symptoom. Het is nooit de oorzaak, het is een gevolg. Er zit altijd een overtuiging onder die zorgt dat het zo spannend is om die controle los te laten.

Je kunt iets niet loslaten zolang je het gevoel hebt dat het je nog iets oplevert.

Een onderliggende overtuiging kan eindeloos blijven doorwerken om te zorgen dat je krampachtig de touwtjes in handen blijft houden. Op een gegeven moment ga je merken dat er een beter alternatief is. Je kunt iets niet loslaten zolang je het gevoel hebt dat het je nog iets oplevert. Controle geeft vaak de conclusie dat iets je nog iets oplevert. Misschien geeft het je grip, aanzien, het gevoel dat je ertoe doet of je voelt je verantwoordelijk.

Het kost onnodig veel tijd, geld en energie om steeds maar de illusie te hebben dat je controle hebt.

Merk je dat je problemen hebt om iets los te laten, wees dan heel eerlijk. Het helpt om iemand uit je omgeving om feedback te vragen over dit gedrag. Vraag eens aan iemand: ‘Wat zie je mij steeds doen in bepaalde situatie?' Laat jezelf ook coachen. Het kost onnodig veel tijd, geld en energie om steeds maar de illusie te hebben dat je controle hebt.

Controle is iets onnatuurlijks

Sommige mensen zijn er juist trots op dat ze in controle zijn. Alsof dat een verdienste is. Tijdelijk is het dat misschien ook wel. Maar uiteindelijk telt maar één ding in je leven: heb je nog een gevoel van keuze? Als je in je beleving geen keuze meer hebt, dan kost het extra energie.

Controle houden is eigenlijk een heel onnatuurlijk iets. Je wordt met niets geboren, zonder enige vorm van controle. Je gaat meestal ook weer op een moment dat je niet hebt gekozen. Het is een illusie dat je op alles wat daar tussenin zit wel controle hebt. Het leven overkomt je voor een groot gedeelte.

Controle houden is eigenlijk een heel onnatuurlijk iets.

Toch hebben we naarmate we ouder worden de neiging om een soort verzameldrift te krijgen. Alles wat we naar ons toe trekken in ons leven, willen we daarna niet meer kwijt. Dat kunnen werkprojecten zijn, maar ook taken in het huishouden. Het kunnen emotioneel belastende relaties zijn, vrienden waarmee je maar blijft afspreken terwijl je dat helemaal niet wilt. Je verzamelt en durft niet meer los te laten. Het wordt dan echt krampachtig vasthouden. Daar krijg je uiteindelijk alleen maar stress van.

Het gaat er uiteindelijk om hoeveel je doorgeeft

Je kunt pas groeien en iets nieuws toevoegen als je eerst ruimte maakt. Als je eerst iets loslaat. Het gaat er in je leven niet om hoeveel je verzamelt, maar hoeveel je doorgeeft. Dat is het idee van de natuur. Het is de circle of life, zoals in de Lion King ook naar voren komt.

Het gaat er in je leven niet om hoeveel je verzamelt, maar hoeveel je doorgeeft.

We nemen dat wat tot ons komt en gebruiken dat. Daarna geven we het weer door aan de volgende. Dat is de volgende stap in controle loslaten. Je doet het niet alleen voor jezelf. Als jij iets vasthoudt, ontneem je een ander de mogelijkheid om het van jou over te nemen.

Tonny heeft het in zijn bedrijf ook gezien. Hij staat regelmatig op het podium en staat dan letterlijk in de spotlight. Door zelf uit die spotlight te stappen, kan iemand anders uit de schaduw komen. Hij geeft zo iemand anders de kans om in het licht te staan en te groeien.

Wanneer iemand anders zich volledig focust op dat stukje dat jij hebt losgelaten, kan jouw opvolger er uiteindelijk veel beter in worden dan jij ooit had kunnen zijn. Dat is groei. Het is heel fijn als je zelf kan groeien, maar het is nog veel fijner als je ook andere mensen kunt helpen groeien. Maar dan moet je ze wel die kans geven.

Als jij iets vasthoudt, ontneem je een ander de mogelijkheid om het van jou over te nemen.

Wil jij meer leren om de controle los te laten, dan kun je de volgende opdracht als huiswerk doen: maak eens een visualisatie waarin jij aan het doorgeven bent. Wat geef je dan door wat je nu nog onder controle wilt houden? Dat is een super mooie oefening om even tijd voor te nemen. Als je dit doet en je hebt hier een heel helder beeld bij, dan wordt het vanzelf makkelijker om de controle los te laten.

TINEKE
Door

TINEKE

op 6 October 2020

Goede morgen Albert en Tonny, wat je noemt weer stof tot nadenken! Als je in de loop van de jaren met veel pijn en moeite het een en ander hebt ervaren en gevonden hebt wat jouw leven meerwaarde heeft gegeven, waardoor je je BETER bent gaan voelen en misschien zelfs BETER bent geworden, wil je dat als het mogelijk is ook met anderen delen, aan anderen doorgeven. Niet om te laten zien of horen: kijk eens hoe goed ik ben, kijk eens wat ik durf, kijk eens wat ik kan, maar omdat ik heb ervaren dat DELEN wordt VERMENIGVULDIGD! Je kan er zelf blij van worden dat je in staat bent om iets te geven en de ander is blij met het deelmoment, de bemoediging, de ervaring enz. Er zullen altijd dingen blijven die je niet met anderen kan delen, omdat het heel persoonlijk is. Het kan ook gebeuren dat je wordt aangevallen, omdat je anders dan anderen durft te denken. Het gaat er ook niet om in het zonnetje gezet te worden, maar als je blij bent dat er anderen zijn die jou helpen bij jouw ontwikkeling, mogen zij wat mij betreft dat ook wel weten, ook al ben ik het misschien niet altijd eens met alles wat zij zeggen. Bedankt voor jullie bijdrage van de week.Ik hoop dat ik er weer iets mee kan doen wat ook anderen ten goede kan komen. Hartelijke groeten van TINEKE

Emma Sonnevelt
Door

Emma Sonnevelt

op 6 October 2020

Dankjewel voor bericht, Tineke! We hebben ook deze podcast en dit artikel met veel plezier en liefde gemaakt. Fijn dat het overkomt. Het is erg tof om jouw gedachten over dit onderwerp te lezen. Dank voor het delen! Fijne dag.

Reactie plaatsen