arrow_drop_up arrow_drop_down
Hoe voorkom je een burn-out?
9 maart 2021 

Hoe voorkom je een burn-out?

Hoe voorkom je een burn-out?

“Hoe kun je je passie leven en er vol voor gaan zonder dat je het risico loopt dat je uiteindelijk in een burn-out komt?”

Deze vraag kregen we van Thijs Lindhout. Volgens hem is dit het magische levensrecept. Volop gas geven en volop leven, zonder dat je jezelf voorbij rent en in een burn-out belandt.

Een van de belangrijkste uitspraken die Albert geleerd heeft over een burn-out is: “There are only two reasons why people get burned oud. Reason one: they are living a lie. And reason two: they are compulsive helpers.

Met ‘living a lie' wordt bedoeld dat je te lang iets doet waar je niet gepassioneerd over bent. Je houdt jezelf voor de gek. Als je een compulsive helper bent, wil dat zeggen dat je te veel bezig bent met het welzijn van anderen. Je zorgt niet genoeg voor jezelf.

In deze uitspraak zit al veel wijsheid. Als Albert de uitspraak in een zaal doet, krijgt hij er direct reactie op. Wanneer hij dan vraag wie zich erin herkent, dan steekt 80% zijn hand op.

Hoe ontstaat een burn-out als je je passie najaagt?

In de vraag van Thijs zit een soort tegenstelling. Als je 100% je passie leeft, is het heel moeilijk om op te branden. Maar overal zit een bepaalde grens aan. Misschien begin je vanuit passie aan iets. Vol gas leef je je dromen na. Maar als je vol dromen bent, dan zit je nog niet in de materie. De materie is altijd trager dan de geest.

We kennen het allemaal wel. Je droomt ervan om een bedrijf te starten. Daar heb je een soort ideaalbeeld bij, anders begin je er niet aan. Vroeg of laat gaat je bedrijf groeien. Je bent nog even gepassioneerd, maar je botst ook tegen weerstand aan. Weerstand in de vorm van materie kan zijn: mensen, klanten, de markt of geld. Dan is het de vraag hoe je met die weerstand omgaat. Pak je het aan vanuit vertrouwen en plezier? Of ontstaat er angst?

Angst ontstaat op het moment dat mensen het gevoel hebben dat ze geen keuzemogelijkheid meer hebben. Ze gedragen zich dan een beetje verwrongen. Negen van de tien keer ontspoor je daar ergens. Je bent dan niet meer trouw aan jezelf.

Vanuit angst ga je ineens op twee paarden tegelijkertijd wedden. Je zegt dan als het ware: “Ik ben gepassioneerd, maar ik vertrouw het niet helemaal.” Vanuit angst ben je met twee dingen tegelijkertijd bezig. Dan ben je niet meer eerlijk naar jezelf. Dat is waar veel mensen afglijden.

Hoe Tonny in een burn-out terecht kwam

Tonny Loorbach, werk, laptop

Toen Tonny een paar jaar geleden in een burn-out terecht kwam, ging het precies zo. Toen hij ondernemer werd, deed hij alles vanuit passie. Hij was met online marketing bezig en leerde dat aan ondernemers via blogs, video's, trainingen en software. Jarenlang werkte hij 80 tot 100 uur. Dat heeft hem nooit een burn-out of stress gegeven. Het lag niet aan het aantal uren dat hij werkte.

Op een gegeven moment ging het wat minder goed met het bedrijf. Hij merkte: “Ik heb altijd een stip aan de horizon gehad waar ik naartoe werkte en die is nu weg.” Zolang je ideaalbeeld haalbaar blijft, ben je bereid om ook af en toe dingen te doen die niet helemaal jouw ideaalbeeld zijn.

Er zijn vaak een paar dingen die je elke dag doet en waar je energie van krijgt. Maar er zijn ook dingen die erbij horen en die je niet zo leuk vindt. Ze kosten energie. Zolang je je stip aan de horizon hebt, neem je dat voor lief.

Er komt een moment dat je stip aan de horizon gaat vervagen. Toen het in 2015 slechter ging met het bedrijf van Tonny, ging het hard omlaag. De financiële buffer kromp snel en Tonny twijfelde of hij er wel overheen zou komen. De stip op de horizon werd ineens onbereikbaar. Maar ermee stoppen was ook geen optie. Al het personeel zou op straat staan en duizenden ondernemers zouden hun website kwijt zijn. Het voelde alsof er geen keuzemogelijkheid was. Zo ontstond de burn-out.

Hoe ontstaat een burn-out?

Veel mensen denken dat een burn-out je plotseling overvalt. Alsof het als een slag uit de hemel komt. Dat is absoluut niet zo. Het heeft altijd met een aantal factoren te maken.

De eerste factor die bepaalt of je in een burn-out terecht komt, is je karakter. Het kan komen doordat je perfectionistisch bent, moeite hebt om de controle los te laten of veel verantwoordelijkheidsgevoel hebt. Of misschien vind je het moeilijk om ‘nee' te zeggen of dingen te delegeren. Je karakter is de basis die bepaalt hoe waarschijnlijk het is om in een burn-out terecht te komen.

De tweede factor die bepaalt of je in een burn-out terecht komt, is wat er gebeurt in je leven. Een burn-out komt bijna nooit alleen door werk. Vaak is het een combinatie tussen werk en privé. Albert noemt het ‘slepende omstandigheden'. Je wordt geconfronteerd met iets waar je geen keuze in hebt. Je hebt de mantelzorg voor een van je ouders, je kind wordt ziek, je buren beginnen een wietplantage, onder je organiseren ze houseparty's en boven je woont de familie flodder. Kortom: je zit in slepende omstandigheden.

Samen kunnen je karakter en je slepende omstandigheden de druk in je leven enorm verhogen. De kans op een burn-out wordt nog groter als je anderhalf tot twee jaar daarvoor iets heftigs hebt meegemaakt dat te maken heeft met verlies. Je bent iets kwijtgeraakt waar je van hield. Dat kan status zijn, je gezondheid, geld, een relatie of iets wat vertrouwd voor je was. Misschien heb je het nog niet helemaal goed verwerkt.

Ten slotte is er ook nog zoiets als alledaagse stress. Bijvoorbeeld dat je elke dag in de file staat of het loopt niet zo goed met de werknemers op kantoor. Als je alle factoren bij elkaar opstapelt, zorgt dat voor een te hoge basisspanning.

De eerste signalen van een burn-out

Er gaat vaak een paar jaar aan vooraf voordat je in een te hoge basisspanning terechtkomt. Tot op dat moment is het allemaal nog niet zo erg. Maar op een gegeven moment gaat je lichaam erop reageren. Je krijgt dan allerlei chronische spanningsklachten. Dat uit zich bij iedereen anders. De ene krijgt rugklachten, de ander heeft hoofdpijn. Weer een ander kan slecht slapen of is chronisch moe.

Wanneer de eerste signalen zich voordoen, hebben veel mensen de neiging om nog harder te gaan werken. Of om in ieder geval de signalen te verdoezelen. Je gaat meer wijn drinken, meer snoepen en steeds slechter voor jezelf zorgen. Je probeert je in slaap te sussen door zo lang mogelijk voor de tv te blijven zitten of op internet te blijven surfen. Maar dan krijg je het tegenovergestelde effect van wat je nodig hebt. Je lichaam zegt: ik stop ermee. Dan kom je in een burn-out.

De kleine en grote batterij van mensen

burn-out, stress, overspannen, batterij, lege batterij, moe, angstig

Misschien ken je de oude Nokia telefoons van vroeger nog wel. Die mocht je pas opladen als de batterij helemaal leeg was. Alleen dan wist je zeker dat de batterij dezelfde levensduur hield.

Het lijkt erop dat mensen zichzelf ook als een oude Nokia telefoon zien. De batterij moet eerst helemaal leeg zijn voordat je gaat opladen.

Als mens heb je een kleine batterij en een grote batterij. De kleine batterij gaat elke dag leeg en die laad je weer op als je ‘s nachts slaapt. Vervolgens kun je er weer een dag tegenaan. De grote batterij gaat veel langzamer leeg en laadt veel langzamer weer op.

Als je structureel elke dag iets meer energie verbruikt dan dat je terugkrijgt, loopt de grote batterij op de achtergrond langzaam leeg. Dat kan soms jarenlang duren. Op een gegeven moment is de batterij dusdanig ver leeg dat je in een burn-out raakt.

Met een avond op tijd naar bed, een weekendje weg of een vakantie van twee weken krijg je die grote batterij niet zomaar gevuld. Dat is een proces van jaren. Daarom zien veel mensen hun burn-out als een zegen. Je ziet in dat je structureel andere levenskeuzes moet maken. Je moet jezelf beter leren kennen. Zo moet je achterhalen wat je energie geeft en wat je energie kost.

Een burn-out voorkomen in plaats van genezen

De vraag die we kregen, gaat niet zozeer om hoe je een burn-out oplost, maar om hoe je er een voorkomt. Beide doe je echter op dezelfde manier. Kijk eens naar wat je allemaal doet in je leven. Waar ben je goed in en waar krijg je energie van? Zijn die dingen hetzelfde?

Misschien doe je een paar dingen waar je heel goed in bent, waardoor je het idee hebt dat jij degene bent die ze moet doen. Maar als dat dingen zijn waar je geen energie van krijgt, ligt een burn-out op de loer. Er zit vaak ook een stukje angst achter. Misschien durf je die dingen nog niet goed los te laten. Want dingen waar je goed in bent loslaten, betekent dat er ruimte komt voor dingen waar je misschien wat minder goed in bent. Toch is het belangrijk om de dingen waar je geen energie van krijgt los te laten en in plaats daarvan iets te gaan doen waarvan je wél energie krijgt.

Er is geen quick fix

dashboard, auto

Realiseer je dat er geen quick fix is om een burn-out te voorkomen of verhelpen. Mensen denken soms dat even wat aan mindfulness doen of een paar weken op de bank zitten voldoende is om te zorgen dat een burn-out over gaat. Met hetzelfde idee denken mensen dat alles goed komt als ze eenmaal op vakantie zijn geweest.

Je houd het vakantiegevoel over het algemeen niet langer dan drie dagen vast. Sommige mensen stappen in een burn-out traject waarin ze cognitieve gedragstherapie krijgen. Voor sommige mensen kan het werken. Maar als je niet structureel andere keuzes maakt, los je de oorzaak van je probleem niet op. Je blijft dan in de burn-out hangen.

Als je in de auto rijdt en er gaat een lampje op je dashboard branden, wat doe je dan? Plak je er een sticker overheen? Waarschijnlijk niet. Als het om onze auto gaat, weten we niet hoe snel we de ANWB moeten bellen om het op te lossen. Maar als ons lijf signalen afgeeft en ‘lampjes laat branden', pakken we een extra glas wijn om het te verdoezelen.

Durf je de confrontatie met jezelf aan te gaan?

Voordat je in een burn-out raakt, kom je in een fase waarin je je nog niet bewust bent van het probleem. Je hebt jezelf grootmeester gemaakt in het omzeilen van de signalen. Je kunt nog niet aan jezelf toegeven dat er iets aan de hand is.

Als je in een lege ruimte zonder afleiding gaat zitten nadenken, gaat de intensiteit van je concentratie dusdanig diep dat je bij de kern komt. Je kunt dan op een heel diep level over jezelf nadenken. Op dat diepe level worden de moeilijke beslissingen gemaakt.

Die confrontatie met jezelf aangaan is echter ook heel spannend. Daarom houden de meeste mensen zichzelf kunstmatig aan de oppervlakte door de tv aan te zetten. Je bent dan dusdanig afgeleid dat je niet hoeft na te denken over de moeilijke beslissingen die je moet maken.

Het is heel verleidelijk om te blijven doen alsof er niets aan de hand is, terwijl het leven je al lang heeft laten zien dat je iets drastisch anders moet gaan doen. Dat is ook het allermoeilijkste gedeelte van het genezingsproces bij een burn-out. Je moet de bereidheid vinden om dingen los te laten. Bereid zijn om iets te verliezen en daar uiteindelijk sterker en beter uit te komen.

Jezelf leren kennen door te ervaren

Wat moet je nu doen om een burn-out te voorkomen? Op de bank gaan zitten nadenken over waar je energie van krijgt werkt niet. Je kunt het alleen maar ervaren. Dat is het mooie aan het leven. Jij bent de ervaringsdeskundige van jouw eigen leven. Uiteindelijk weet je zelf het allerbeste waar je energie van krijgt en waarvan niet. Je kunt dat alleen maar weten door het te ervaren.

Je hebt het ongetwijfeld al eens meegemaakt. Je verwacht ergens van dat je iets heel leuk gaat vinden, maar toen je ermee bezig was, ontdekte je dat je het uiteindelijk toch niet zo leuk vond. Of je dacht ergens heel goed in te zijn, maar toen je het probeerde, bleek dat niet het geval te zijn.

Door dingen te ervaren, leer je jezelf steeds beter kennen. Je moet vervolgens wel dapper genoeg zijn om voor jezelf te kiezen. Ervaar je dat bepaalde dingen goed zijn voor anderen of voor je bedrijf, maar dat je er meer energie aan verbruikt dan dat je ervoor terugkrijgt? Dan moet je durven loslaten.

Reactie plaatsen